Alokairua nahi duten beste eta nahi dutenean igo dezakete?

EZ. Horixe da, funtsean, galdera horren erantzuna. Izan ere, kontratuan ezarritakoaren arabera, alokairua noiz igoko den eta zer ehuneko igoko den zehaztuko duten klausulak edo baldintzak egon behar dira. Alokairua kontratuan hitzartutako denboratik kanpo igotzeak ondorioak ekar diezazkioke jabeari.

Baliteke kontratuan klausula bat egotea honako hau dioena, alegia, errentari edo maizterrari alokairua igo ahal zaiola alokairuaren prezioa Kontsumo Prezioen Sistemen Indize Nazional Orokorrarekin bateratzeko. Izan ere, indize horretan zenbait aldaketa jasotzen dira; tartean, higiezinen merkatuko inflazioari buruzkoak.

Badira baliogabetasun-egoera biziatuak, non etxejabeek alokairuaren kanona igotzen duten inguru horretan alokairuak igo direlako bakarrik. Hala eginik, etxejabea oker jokatzen ari da, alokairu-dokumentuan jasotako aginduak hausten ari baita; izan ere, hor data zehatz bat hitzartuta dago alokairua igotzeko edota baldintzak aldatzeko: kontratua amaitzean eta/edo berritzean.

Maizterrak uko egin diezaioke alokairuaren kanonaren igoerari, eta etxe horretan bizitzen jarraitu, ez baitu kontratuaren kontra doan inolako faltarik egin. Kasu gehienetan, «alokairuaren kanonaren igoera» figura hitz egiteko modu bat baino ez da. Berez, tramite horren benetako portaera da kontratu bateko erantzukizunak eta baldintzak bertan behera uztea, eta beste bat egitea, non klausulak aldatu daitezkeen, batez ere, alokairu-kontzeptuagatik zenbat ordaindu behar den dioen klausula.

Zer diote gobernuaren araudiek?

Alokairuen merkatua indartsu eta egonkor mantentzen da tokiko gobernuak esku hartzen ez duen bitartean. Baina esku hartzen badu, legeak indarrez ezartzen dituen aginduak aho biko ezpatak izan daitezke. Izan ere, alde batetik, onuraduna daukagu, hau da, maizterra, zeinari mesede egiten dioten alokairua tasa espezifiko baten arabera igotzera behartzen duten kontrolek. Tasa hori datu ofizialen arabera kalkulatzen da, eta ez zaio askorik komeni izaten merkatuan nolabait inflazioa bultzatzen duten mota horretako negozioak egiten dituenari. Eta, beste aldetik, bere etxea alokatu nahi ez duen etxejabea daukagu, gobernuak, arauen bidez eta «guztion onuraren» izenean, bere negozioaren kontra egiten duelakoan.

Horrek ondorio larriak izan ditu herrialde osoko alokairu-merkatua suntsitu duten Latinoamerikako zenbait gobernutan eta, itxura guztien arabera, arautzeko joera horiek laster helduko dira gure merkatura.